- W ciągu ostatniego roku już 85% badanych polskich nastolatków korzystało z AI przy wyszukiwaniu informacji o produktach.
- 17% respondentów wśród polskich nastolatków korzysta z AI co najmniej raz w tygodniu, aby znaleźć najlepszą cenę lub rabat.
- 30% badanych nastolatków byłoby gotowych korzystać z asystenta AI, który nie tylko rekomenduje i wybiera produkty, ale także finalizuje zakupy. Wśród ankietowanych rodziców taką gotowość deklaruje 18%.
Warszawa, 16 września 2026 r.: Mastercard opublikował raport „Krótka historia przyszłości zakupów i płatności” (A Short History of the Future of Shopping and Payments), który analizuje, jak do końca dekady agenci AI mogą zmienić zakupy, handel detaliczny i płatności. Według jednej z prognoz przedstawionych w raporcie, do 2030 r. około 300 mln konsumentów na świecie może regularnie korzystać z agentów AI podczas zakupów – od wyszukiwania i porównywania ofert, po wybór produktu i płatność.
Raport, oparty na badaniach Mastercard oraz opiniach czterech czołowych światowych futurologów ze Stanów Zjednoczonych, Europy i Azji, analizuje, jak może wyglądać codzienne życie pod koniec tej dekady.
Magnus Lindkvist, Patrick Dixon MBE, Katja Forbes i Theodora Lau wskazują zmiany, na które wszyscy powinniśmy się przygotować. Oczekuje się, że codzienne zakupy produktów takich jak artykuły spożywcze, leki i subskrypcje będą pierwszymi kategoriami, które powierzymy agentom AI.
– Od 60 lat Mastercard umożliwia proste i bezpieczne płatności. Dziś stoimy u progu być może największej zmiany w handlu od czasu wynalezienia pieniądza. Sztuczna inteligencja już pomaga konsumentom wybierać, co kupić, a wkrótce będzie mogła także dokonywać zakupów w ich imieniu. Rozwiązania takie jak Agent Pay przybliżają nas do świata, w którym technologia będzie realizować transakcje za nas. Raport pokazuje, jak konsumenci i firmy mogą już dziś przygotować się na tę zmianę – mówi Marta Życińska, dyrektorka generalna polskiego oddziału Mastercard Europe.
Agenci AI staną się powszechni
– Do 2030 roku zmieni się sposób, w jaki myślimy o robieniu zakupów. Codzienne, rutynowe zakupy coraz częściej będą za nas robić agenci AI, a my sami będziemy chodzić do sklepów i e-sklepów przede wszystkim po to, by odkrywać nowe produkty, szukać inspiracji i czerpać z tego przyjemność – komentuje Magnus Lindkvist, główny futurolog współtworzący raport.
Badanie przeprowadzane dla Mastercard w czerwcu i lipcu 2026 r, wśród 26 tys. rodziców i nastolatków w wieku 13-18 lat na 13 rynkach, w tym w Polsce pokazuje, że młodzi Polacy korzystają z AI podczas zakupów częściej i intensywniej niż ich rodzice. W ciągu ostatnich 12 miesięcy, 85% polskich nastolatków wykorzystywało AI do wyszukiwania informacji o produktach, wobec 72% rodziców. Co najmniej raz w miesiącu robiło to odpowiednio 64% i 47% badanych. Na tle analizowanych rynków europejskich, Polska należy do krajów z jednym z najwyższych poziomów wykorzystania AI przez młodych do wyszukiwania produktów online – podobny poziom wyróżnia Niemcy, Włochy i Hiszpanię. Z kolei najrzadziej z AI w tym celu korzystają nastolatkowie w Szwecji, Francji i Holandii.
Różnicę między pokoleniami dobrze widać też na etapie poszukiwania okazji. 17% ankietowanych polskich nastolatków korzysta z AI co najmniej raz w tygodniu, aby znaleźć najlepszą cenę lub rabat – to ponad dwa razy więcej niż wśród rodziców (8%). Pod tym względem Polska plasuje się mniej więcej w środku analizowanych rynków: częściej z AI do szukania okazji korzystają młodzi m.in. w Izraelu (25%), Bułgarii (21%) i Rumunii (20%), podczas gdy wyraźnie rzadziej robią to nastolatkowie w Szwecji (12%) i Norwegii (13%).
Młodzi konsumenci spodziewają się również, że rola AI w zakupach będzie rosła. 60% polskich nastolatków, którzy wzięli udział w badaniu uważa, że sztuczna inteligencja zmieni sposób, w jaki ich pokolenie robi zakupy. 35% deklaruje, że w ciągu najbliższych kilku lat sztuczna inteligencja stanie się jednym z głównych sposobów robienia zakupów, a 32% uważa, że pomoc asystentów AI zwiększyłaby ich pewność przy podejmowaniu decyzji zakupowych. Jednocześnie (60%) młodych konsumentów obawia się, że wykorzystanie AI może sprawić, że zakupy staną się mniej osobiste.
Gotowość do oddania AI większej samodzielności jest już widoczna, choć nadal nie jest powszechna. 30% nastolatków deklaruje, że byłoby skłonnych korzystać z asystenta zakupowego opartego na AI, który może rekomendować produkty, wybierać spośród dostępnych opcji i finalizować zakupy według ustalonych wcześniej zasad. Wśród ankietowanych rodziców odsetek ten wynosi 18%.
Jednocześnie AI nie zastępuje jeszcze tradycyjnych źródeł rekomendacji. W Polsce 34% nastolatków bardziej zaufałoby rekomendacji AI niż opinii znajomego, a 22% wybrałoby AI zamiast rekomendacji rodzica lub opiekuna. Większość konsumentów nadal bardziej ufa więc ludziom, mimo że sama technologia coraz mocniej wchodzi w proces zakupowy.
W dobie agentów AI to zaufanie będzie kluczową wartością
Raport Mastercard pokazuje, że o tempie rozwoju handlu opartego na agentach AI zdecydują nie tylko możliwości technologii, ale przede wszystkim zaufanie, poczucie kontroli i bezpieczeństwo. Jak zauważa Magnus Lindkvist, każda historyczna zmiana w sposobie robienia zakupów wymagała od konsumentów zbudowania zaufania do nowych rozwiązań. W przypadku agentów AI stawka jest jednak większa – technologia ma nie tylko pomagać w wyborze, ale coraz częściej także działać i dokonywać transakcji w imieniu użytkownika.
Wyniki badania Mastercard przeprowadzone wśród polskich konsumentów pokazują, że to właśnie w momencie przekazania AI większej autonomii pojawia się wyraźna granica zaufania. Tylko 6% rodziców pozwoliłoby AI dokonać zakupu bez ich ostatecznego potwierdzenia. 61% nie zgodziłoby się na to w ogóle, a 33% uzależnia swoją zgodę od wartości zakupu. Wśród największych obaw rodziców są utrata kontroli nad tym, co kupuje AI (43%) oraz ryzyko oszustwa lub włamania (41%).
Dlatego, jak wskazuje Theodora Lau, rozwój agentic commerce będzie wymagał przejrzystych zasad określających tożsamość agenta, zakres udzielonych mu uprawnień, zgodę użytkownika oraz odpowiedzialność za podejmowane działania. Kontrola nie znika więc wraz z automatyzacją płatności – przeciwnie, musi zostać wpisana w samą architekturę systemu.
Lau przewiduje, że do 2030 r. co najmniej trzech regulatorów finansowych z krajów G20 może wprowadzić formalne wytyczne dotyczące rejestrowania, autoryzowania i monitorowania agentów AI oraz przypisywania odpowiedzialności za ich działania. W takim modelu coraz większego znaczenia nabierze także możliwość zweryfikowania intencji użytkownika – czyli tego, do czego dokładnie upoważnił swojego agenta jeszcze przed dokonaniem płatności.
Handel oparty na agentach AI staje się rzeczywistością
Choć raport koncentruje się na perspektywie do 2030 r., pierwsze zastosowania handlu agentowego są widoczne już dziś. Na początku tego roku Mastercard wraz z partnerami przeprowadził pierwszą w Europie rzeczywistą, kompleksową transakcję płatniczą end-to-end z wykorzystaniem agenta AI, pokazując, że technologia ta może bezpiecznie wspierać cały proces zakupowy i płatniczy przy zachowaniu odpowiednich zabezpieczeń, przejrzystości oraz kontroli po stronie konsumenta.
W maju Mastercard przeprowadził również pierwsze w Polsce uwierzytelnione transakcje z udziałem agenta AI, we współpracy z mBankiem, Bankiem Pekao oraz UniCredit Polska, wykorzystując rozwiązanie Mastercard Agent Pay.
Pełny raport jest dostępny pod linkiem.
O Mastercard (NYSE: MA)
Mastercard napędza gospodarki i wspiera rozwój społeczności w ponad 200 krajach i terytoriach na całym świecie. Wspólnie z naszymi klientami budujemy zrównoważoną gospodarkę, w której każdy może się rozwijać. Wspieramy szeroki wachlarz cyfrowych metod płatności, sprawiając, że transakcje są bezpieczne, proste, wygodne i szeroko dostępne. Dzięki połączeniu naszej technologii, innowacji, partnerstw oraz możliwości naszej sieci dostarczamy rozwiązania, które pomagają konsumentom, przedsiębiorstwom i sektorowi publicznemu w pełni realizować swój potencjał. www.mastercard.pl
O raporcie
Pełny raport A Short History of the Future of Shopping and Payments (Krótka historia przyszłości zakupów i płatności), poświęcony temu, w jaki sposób handel oparty na agentach AI może zmienić handel detaliczny i płatności oraz jak firmy i konsumenci mogą przygotować się na te zmiany, jest dostępny pod adresem [LINK]. Raport obejmuje wszystkie 15 prognoz oraz pełne komentarze Magnusa Lindkvista, Patricka Dixona, Katji Forbes i Theodory Lau. Każdemu rozdziałowi towarzyszą rekomendacje Mastercard skierowane do posiadaczy kart, sprzedawców detalicznych i instytucji finansowych.
Metodologia badania
Mastercard zlecił firmie badawczej Opinium przeprowadzenie badania dotyczącego postaw wobec asystentów AI oraz sposobów ich wykorzystywania w zakupach i płatnościach przez rodziców i ich nastoletnie dzieci. Badanie terenowe przeprowadzono w czerwcu i lipcu 2026 r. Próba obejmowała 13 000 par rodzic–nastolatek w wieku 13–18 lat, czyli łącznie 26 000 respondentów, na 13 rynkach: w Bułgarii, Czechach, Francji, Niemczech, Izraelu, Włoszech, Holandii, Norwegii, Polsce, Rumunii, Szwecji, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii.
